شناخت نظام مالی اسلامی

کد خبر: 90589 چهارشنبه 23 بهمن 1392 - 10:41
شناخت نظام مالی اسلامی

کتاب «شناخت نظام مالی اسلامی» که به مباحث مختلف در مالی اسلامی و تقابل آن با مفاهیم متناظر در مالی متعارف می‌پردازد، به قلم محمد ایوب و ترجمه حامد تاجمیر ‌ریاحی و علی راه‌نشین توسط انتشارات دانشگاه امام صادق(ع) منتشر شد.

در مقدمه این کتاب آمده  است: کتاب حاضر کتابی جامع از مباحث مختلف در مالی اسلامی و تقابل آن با مفاهیم متناظر در مالی متعارف است. این کتاب توانسته نمای کلی مطلوبی از نظام مالی اسلامی، تفاوت‌های آن با نظام مالی متعارف و رابطه‌ها و تعارضات طرفین را نشان دهد. همچنین در هر موضوع، نظرات مختلف و گاه متعارض موجود در مالی اسلامی بین اندیشمندان و متخصصان مختلف مسلمان، به خوبی و بدون جانب‌گیری و تنگ‌نظری مورد بحث قرار گرفته است.

این کتاب، مشتمل بر سه بخش؛ در قالب هجده فصل به منتشر شده است. بخش اول با عنوان «اصول»، چهار فصل ابتدایی کتاب را در بر گرفته و به بحث در مورد نیاز به مبانی و به طور کلی ساختار اقتصاد اسلامی می‌پردازد و چارچوبی که تحت آن، نظام مالی اسلامی قرار است کار کند را ارائه می‌دهد. این بخش به توضیح فلسفه و ویژگی‌های اصلی نظام مالی اسلامی که به وجود آورنده اساس عمل‌کردهای نهادهای مالی اسلامی پرداخته و در ادامه به توضیح محدودیت‌های اصلی که نهادهای مالی اسلامی لازم است آن‌ها مراعات کنند، می‏‌پردازد؛ مثل ممنوعیت ربا که کم‌تر بحث برانگیز است. در این بخش تأکید بیشتری بر معنای ضمنی لغت ربا و این که چگونه شکل‌های مختلف تجارت و مالی امروزی را در بر‌می‌گیرد شده است.

بخش دوم با عنوان «مبانی عقود در مالی اسلامی»؛ فصل‌های پنجم تا هفتم را دربرگفته و نظری اجمالی از قانون عقود و قراردادهای اسلامی را عرضه کرده و به طور مبسوط، ملزومات اساسی داد وستدهای مختلف که باید نهادهای مالی اسلامی عهده‌دار آن باشند را شرح می‌دهد و خوانندگان را قادر می‌سازد تا بفهمند ماهیت قراردادهای مختلف چیست.

در بخشی از این فصل می‌خوانیم، گرچه عملکرد اصلی بانک‌های سنتی وام دادن است، فعالیت‌های بانک‌های اسلامی به تجارت، اجاره و بخش‌های تجاری واقعی دیگر از طریق تعدادی از ساختارهای تجاری مربوط می‌شود. قوانین خرید و فروش و وام‌ها و قرض‌ها برای دست‌اندرکاران بانک‌داری اسلامی مهم است و سه فصل را در بر‌می‏گیرد. این بخش به توضیح مؤلفه‌های اساسی قراردادها نظیر قراردادهای فروش، وام‌ و قرض‌ و تعدادی از قراردادهای فرعی مربوطه نظیر حواله، کفالت و رهن می‌پردازد.

بخش سوم با عنوان «مالی اسلامی ـ محصولات و رویه‌ها»؛ فصول هشتم تا هجدهم کتاب را در بر گرفته است. این بخش که راهبردی‌ترین بخش کتاب است است، نظری اجمالی از محصولات مالی را از دیدگاه سنتی و اسلامی ارائه داده و به بحث پیرامون شیوه‌های اصلی تجارت اسلامی و سرمایه‏گذاری می‏پردازد.

در ادامه توضیح می‏دهد که روش‌های مالی چگونه باید توسط نهادهای مالی اسلامی مورد استفاده قرار گیرند. توضیحات مفاهیم اعتبار و فروش در آینده (مرابحه - معجّله، سلم و استصناع)، اجاره سرمایه‌ها و خدمات، روش‌های مبتنی بر مشارکت، مضاربه و مشارکت نزولی به وسیله فرآیندهایی که توسط نهادهای مالی اسلامی دنبال می‌شوند که تسهیل کننده‌ ارباب رجوع مختلف بوده و در آن پیروی از شریعت تضمین شود.

فصل سیزدهم، به بحث پیرامون قراردادهای فرعی می‌پردازد که (همراه با قراردادهای اصلی دیگر) نظیر وکالت (نمایندگی) تورّق (به‌دست آوردن پول نقد از طریق فعالیت‌های خرید و فروش)، جعاله (دست‌مزد یا پاداش برای انجام هر کار توصیف شده) و استیجار (تکرار فروش - خرید یا قرارداد عرضه) می‌توانند توسط نهادهای مالی اسلامی مورد استفاده قرار گیرند.

فصل چهاردهم، مشتمل بر چندین اصل راهنما در مورد کاربرد این سیستم در سپرده‏گذاری و طرفین سرمایه، مسائل مربوط به توسعه محصولات مالی، مدیریت سپرده و مالی زمینه‌های خاص می‌شود.

فصل پانزدهم به بحث در مورد موضوعات حیاتی نوظهور در مالی اسلامی (صکوک) و تبدیل به اوراق بهادارسازی، شرح مفاهیم و بحث در مورد فرآیندهای آن می‌پردازد. این فصل توضیح می‌دهد که چگونه مفهوم صکوک را می‌توان به کار برد تا پتانسیل عظیم مالی اسلامی محقق شود.

فصل شانزدهم به مفهوم، روش و پتانسیل تکافل راه‌کاری اسلامی برای بیمه اختصاص داده شده که توسعه آن برای کامل کردن چرخه مالی و بانک‌داری اسلامی ضروری است.

در بخشی از این فصل آمده است: نظریه بانک‌داری اسلامی و راه و روش آن در معرض اعتراضات و انتقادات زیادی است، نه فقط توسط آن‌هایی که شک و شبهه‏ای در مورد ممنوعیت سود یا بهره تجاری جدید دارند بلکه توسط آن‌هایی که یک نظام ایده‌آل و کاملاً خالصی که در یک چارچوبه زمانی خاص منافع اجتماعی اقتصادی دارد مجسم می‌کنند.

فصل هفدهم به ارزیابی چنین انتقاداتی اختصاص دارد. فصل هجدهم، بخش پایانی این کتاب است که به بحث پیرامون «دورنماها، مسائل و چالش‌های پیش روی جنبش مالی اسلامی» و این که چگونه و تا چه حد می‌تواند نقش خود را در رشد و توسعه اجتماعی اقتصادی جوامع ایفا کند، می‌پردازد.

لازم به ذکر است، کتاب «شناخت نظام مالی اسلامی» در چاپ نخست خود در 856 صفحه و به قیمت 255000 ریال منتشر شده است.

علاقمندان می‌توانند جهت تهیه این کتاب به این لینک مراجعه نمایند.

صفحه تازه های نشر