به جای بانکداری اسلامی، بانکداری بدون ربا را مطرح کنیم

کد خبر: 171093 دوشنبه 3 شهریور 1393 - 10:45
به جای بانکداری اسلامی، بانکداری بدون ربا را مطرح کنیم

رئیس کل بانک مرکزی، جناب آقای دکتر سیف، شب گذشته (1393/06/02) با حضور در برنامه پایش اقدامات یک ساله بانک مرکزی را تشریح کرد و گفت: «در حال حاضر سعی می‌کنم عبارت بانکداری اسلامی را به کار نبرم و به جای آن از بانکداری بدون ربا استفاده کنم».

در ادامه بخش‌هایی از سخنان ایشان را از نظر می‌گذرانیم:

 

لزوم پایداری بانک و مقاومت در برابر نوسانات اقتصادی

رئیس بانک مرکزی عنوان نمود: در حال حاضر قوی‌ترین مقررات در ارتباط با استانداردهای حاکمیت شرکتی در نظام بانکی دنیا دیده شده و عمدتا به دلیل هدف گیری بانک مرکزی هر کشور در جهت حمایت از سرمایه های مردم خودش را نشان می دهد. طبق این قوانین بانک باید پایدار بوده و حجم سرمایه و میزان قدرت پایدار خود را برای مقابله با خطرات و نوسانات اقتصاد بالا ببرد تا این نوسانات نتواند به بانک لطمه بزند.

وی گفت: یکی از استانداردهای حاکمیت شرکتی در بانک های کفایت سرمایه است. در گذشته نظام بانکی کشور تحت اجبار به رعایت کفایت سرمایه نبوده چون بانک های اصلی ما دولتی بودند و دولت منابع را تامین نمی کرد لذا بانک های خصوصی نیز زیر این چتر مصون ماندند. در صورتی که اکنون به شدت در حال تلاش هستیم و در بسته خروج از رکود به تقویت سرمایه بانک ها کمک می کنیم.

وی افزود: حجم اقتصاد کشور نسبت به 20 سال گذشته بسیار افزایش پیدا کرده است به همین علت پایه سرمایه بانک ها باید افزایش پیدا کند. در بسته سیاستی خروج از رکود پیش بینی شده است تا بانک هایی که خارج از موارد قابل قبول بانک مرکزی عمل می کنند طی سه سال باید مازاد دارایی خود را با اوراق مشارکت به بازار عرضه کنند.وی با اشاره به اینکه وقتی در سیستم بانکی تنوع زیاد شود ریسک سرمایه گذاری کاهش پیدا می کند گفت: بعضی از بانک ها در برخی زمینه ها متخلف هستند ولی برخی دیگر از بانک ها اصرار دارند تا در چارچوب قوانین و به صورت مجاز حرکت کنند.

 

جریمه بانکی که حقوق ذینفعان را رعایت نکند.

این عضو دولت یازدهم گفت: یکی از اقداماتی که پیش بینی شده این است که بانک ها موظفند ظرف مدت پنج سال عدول خود را از دارایی های مجاز به 30 درصد بازگردانند.اشکالی که در گذشته و در بانک مرکزی وجود داشت این بود که در یک سال درصد دارایی های بانک را بر مبنای 70 درصد گذاشته و بعد دوباره آن را به 30 درصد کاهش داد و این کار در مدت زمان کوتاه امکان پذیر نبود چون بازار سرمایه کشش محدود دارد.

وی تصریح کرد: نظام بانکی یک نهادی است که ذینفعان فراوانی از جمله سهامداران، سپرده گذاران و گیرندگان تسهیلات دارد بنابراین نهاد بانکی باید بتواند به طور مستقل حقوق این ذینفعان را رعایت کند.اگر سهامدار تبدیل به گیرنده تسهیلات شد یک تضاد منافع به وجود می آید و ممکن است این تضاد منافع باعث تضعیف منابع نیز بشود. لذا بانک مرکزی یکی از رسالت هایش این است که بتواند نقش خود را به خوبی ایفا کرده و حقوق ذینفعان نسبت به خودش را رعایت کند و اگر بانکی این کار را انجام ندهد جریمه می شود.

 

عدم کارشناسی طرح های زود بازده در سنوات گذشته

او گفت : در حال حاضر شرایط را به گونه فراهم کردیم که هیچ گونه عدول از ضوابط و پوشاندن خلاف ها در سطح مالی انجام نشود. برای اولین بار اعلام کردیم که مجمع هیچ بانکی تشکیل نشود مگر اینکه حسابرس تقسیم سود مشاع بین سپرده گذار و بانک را بر مبنای فرمول بانک مرکزی تایید کند و این گونه کنترل و نظارت در گذشته وجود نداشت. سودهایی که به سپرده گذاران ارائه می شود علی الحساب است. در عمل هر سودی حاصل می شود مشاع است و باید میان مجموعه سپرده گذار و منابع بانک تقسیم شود. در حقیقت اولویت تخصیص سود با سپرده‌گذاران است و بانک نیز باید دو و نیم درصد را به صورت کارمزد برداشت کند.

وی با اشاره به اینکه مدیریت ریسک حدود یک تا دو سال است که وارد نظام بانکی کشور شده و هنوز به خوبی عمل نمی‌کند گفت: تسهیلاتی که بانک ها پرداخت می کنند طبق قانون باید در سررسید وصول شود ولی در برخی مواقع گیرنده تسهیلات به دلایل مختلفی مانند نوسانات شدید نرخ ارز که تولید را با مشکل مواجه کرد توان پرداخت در سررسید را ندارد. تسهیلاتی که بدون مبانی کارشناسی به دلیل تبصرهای تکلیفی پرداخت شده نتواسته در سررسید بازگردانده شوند به عنوان مثال اصلا هیچ کار کارشناسی بر طرح‌های زودبازدهی که در گذشته داشتیم انجام نشد.


لزوم اصلاح تفکر وجود فساد در پرونده های معوق شده

دکتر سیف افزود: باور اولیه‌ای که در گذشته فکر می کردند هر پرونده ای معوق شده حتما یک فساد دارد را باید اصلاح کنیم. در شرایط فعلی که بر خروج از رکود تمرکز داریم باید بنگاه های اقتصادی را احیا کنیم البته درصورتی که بانک مرکزی با بررسی های کارشناسی تایید کند که این بنگاه می‌تواند با تزریق سرمایه به تولید بازگشته و همچنین در زمان سررسید می تواند بدهی خودش را پرداخت کند. متاسفانه در گذشته مکانیزم‌های کنترلی بانک مرکزی در زمینه ارائه مجوز بانک ضعیف بوده است اما در حال حاضر هیچ گونه برنامه‌ای برای ارائه مجوز بانک جدید نداریم و تمرکز اصلی ما بر اصلاح و سامان دهی بانک های فعلی است. بازار بورس می‌تواند برای تمرکز سهام داری بانک و اصلاح آنها با ما همکاری داشته باشد.

رئیس بانک مرکزی گفت: در بسیاری از کشورها این اعتقاد وجود دارد که با سهامداران خرد نمی‌توان بانک را اداره کرد و دلیلشان این است که وقتی بانک مرکزی بخواهد ضرورتی را اجرا کند در بالاترین اختیارات و در مجمع بانک متمرکز می‌شود ولی وقتی که سهام‌داران خرد بانک را مدیریت کنند نمی‌توانند ضرورت را اجرا کنند و در آن صورت بانک دچار بحران می شود ولی اگر سهامداران در مجمع باشند سیاست‌ها را اعمال کرده و باید در ارتباط با فعالیت‌های مجمع پاسخگو باشند. در حال حاضر تمرکز سهام‌داری مخفی شده است و بانک مرکزی نمی‌تواند مسئول مشخص را احضار کند. برخی از بانک‌های دولتی زیان‌ده هستند و چون قیمت تمام شده تسهیلاتشان با بازده تسهیلات تطبیق نداشته یک روند منفی دارند.

در ارتباط با قانون عملیات بانکداری بدون ربا تمامی موارد این قانون در کشور اجرا می‌شود و بانکها در حال حاضر مابعدالتفاوت نرخ سود را پرداخت می‌کنند. اعتقاد من این است که به جای بانکداری اسلامی نام بانکداری بدون ربا را مطرح کنیم. در حال حاضر اثری از ربا در دستورالعمل های بانک مرکزی وجود نداشته و در حال تنظیم نقشه راه هستیم تا از مسیر بانکداری بدون ربا به سمت بانکداری اسلامی حرکت کنیم.

دکتر سیف گفت: نرخ سود تسهیلات ارتباطی به بانکداری اسلامی یا بانکداری بدون ربا ندارد و این درست نیست که بانک های اروپایی را در بدون اینکه شرایط تورم یکسانی داشته باشند با بانک های ایرانی مقایسه کنیم. ما باید تلاش کنیم تا تورم را کنترل کرده و همچنین اجازه بدهیم که ویژگی های برتر بانکداری بدون ربا خودش را نشان دهد.

 

ایجاد سرعت زیاد در پرداخت های قرض الحسنه

وی در ارتباط با عدم نامگذاری ائمه بر بانک ها گفت: حتما این بخشنامه را که نباید نام ائمه بر بانک ها گذاشته شود اجرا می کنیم و هیچ گونه حمایت غیر اصولی در این زمینه وجود ندارد و در صورتی که موفق نشدیم قطعا به دخالت افراد ارتباط ندارد بلکه خودمان کوتاهی کرده ایم.

ایشان در پاسخ به این سوال که چرا دولت در برخی مواقع باید مابعدالتفاوت وام های قرض الحسنه را پرداخت کند گفت: یکی از برتری ها و ویژگی های بانکداری بدون ربا ایجاد شرایط برای پرداخت وام قرض الحسنه است که طبیعتا پرداخت قرض الحسنه در حد تجهیز منابع صورت می‌گیرد. خوشبختانه اخیرا سرعت زیادی در پرداخت‌های قرض الحسنه ایجاد کردیم و امیدوار هستیم تا طول زمان انتظار کاهش پیدا کند.

 

دریافت جریمه دیرکرد بر اساس مصوبه شورای نگهبان

دکتر سیف در پاسخ به این سوال که چرا وقتی مراجع جریمه دیر کرد را حرام کردند ولی هنوز بانک ها این مبلغ را دریافت می کنند گفت: جریمه حرام است ولی چیزی که اکنون در بانک ها اجرا می شود بر اساس مصوبه شورای نگهبان است و ضرورت وجود مکانیزم انضباط مالی باعث اجرای این طرح می شود چه بسا اگر این طرح اجرا نشود تسهیلات دریافتی یکبار مصرف تلقی شوند.

 

رشوه موریانه وار اقتصاد کشور را نابود می‌کند.

ایشان در پاسخ به سوالی مبنی بر مبارزه با رشوه در نظام بانکی گفت: از تمامی مردم می خواهم تا با همت جمعی خود در کنار ما با این نوع فساد مقابله کنند چرا که فساد مالی (رشوه) مخرب بوده و موریانه وار اقتصاد کشور را نابود می کند. مردم هر گونه اطلاعات و اخباری در این زمینه دارند از طریق سایت بانک مرکزی به ما انعکاس دهند و ما نیز بدون اینکه برای آنها مشکلی ایجاد شود نسبت به گزارشات اقدامات لازم را به عمل می آوریم.