رهنمودهای اصلاحی نظارت بر موسسات ارائه کننده خدمات مالی اسلامی

کد خبر: 100749 یکشنبه 31 فروردین 1393 - 14:58
رهنمودهای اصلاحی نظارت بر موسسات ارائه کننده خدمات مالی اسلامی

 لیلا محرابی (کارشناس پژوهشی)

هيأت خدمات مالي اسلامي متشکل از مجموعه‌ای از بانک‌های مرکزی و سازمان‌های نظارتی است که به عنوان مرجع بين‌المللي استاندارد‌گذار در سال 2002 ميلادي تأسيس شد. عمده فعالیت این مرکز در زمينه تنظيم و تدوين دستورالعمل‌های لازم در زمینه مقررات و استانداردهاي ناظر بر صنعت مالي اسلامي مشتمل بر بانکداري، بازار سرمايه و بيمه می‌باشد که از این طریق باعث ثبات مالی در صنعت خدمات مالی اسلامی می‌شوند. نشست‌های هیأت خدمات مالی اسلامی به صورت سالانه و در یکی از کشورهای عضو برگزار می‌گردد. بیست و چهارمین اجلاس شـورای عالی و سیزدهمین مجمع عمـومي هيأت خدمـات مالي اسـلامي (IFSB) در سال 1393 و درکشور برونئي دارالسلام برگزار گردید. در این مجمع سند «رهنمودهاي اصلاحي در خصوص عناصر کليدي فرآيند بررسي‌هاي نظارتي مؤسسات ارايه دهنده خدمات مالي اسلامي به استثناي شرکت‌هاي بيمه و صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري مشترک اسلامي» که اصلاحيه‌اي بر پنجمين سند منتشره توسط آن هيأت به شمار مي‌رفت به تصویب رسید و در مارس 2014 منتشر گردید.

این رهنمود مشتمل بر چهار بخش می‌باشد. بخش اول سند با مروری بر تاریخچه تدوین استانداردها و رهنمودهای منتشرشده توسط هیأت خدمات مالی اسلامی در زمینه بانکداری، تکافل و بازار سرمایه، به معرفی مهمترین اهداف و ویژگی‌های رهنمودها پرداخته و پیروی از استانداردهای IFSB در زمینه الزامات سرمایه، مدیریت ریسک، ساختار نظارتی (نظارت منطبق بر شریعت)، شفافیت بازار و آزمون تنش[1] را تحت عنوان اصول کلی معرفی و سپس به تشریح برنامه‌های کاربردی، اعلام صورت‌های مالی و زمان پیاده‌سازی رهنمود مورد نظر در سال 2015 می‌پردازد. بخش دوم دستورالعمل، پیش‌‌نیازهای ضروری برای نظارت موثر، ضوابط و معیارهای لازم برای طبقه‌بندی موسسات و نظارت موثر بر موسسات مالی اسلامی را به تصویر کشیده است.

بخش سوم رهنمود، مطالب و موضوعات مهمی را در خصوص عناصر کلیدی فرآیند بررسي‌هاي نظارتي مؤسسات ارايه دهنده خدمات مالي اسلامي پوشش می‌دهد. این قسمت که از 8 زیر بخش تشکیل شده است به ارائه مباحثی همچون ترکیبات و الزامات احتیاطی (مقرراتی و نظارتی) سرمایه، مراحل و فرآیند ارزیابی داخلی کفایت سرمایه، نظارت شرعی و فرآیند مدیریت ریسک، شناسایی ریسک‌های مربوط به تبديل اوراق بهادارکردن دارايي‌ها و مراحل نظارتی و معرفی چهارچوب مدیریت ریسک آن‌ها، شفافیت بازار و در نهایت به نحوه بررسی عملیات باجه‌های اسلامی و رهنمودهای کلیدی جهت پیاده‌سازی استانداردهای مقرراتی IFSB در شعبه‌های اسلامی می‌پردازد. در بخش چهارم نیز موضوعات تکمیلی برای شناسایی فرآیند بررسی‌های نظارتی موسسات ارائه دهنده خدمات مالی اسلامی مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد‌. به طوریکه در این بخش می‌توان با مفاهیمی چون تمرکز ریسک، ارزیابی نرخ بازدهی ریسک در بانکداری، مدیریت ریسک نقدینگی و نظارت، ریسک شهرت، ابزارهاي پوشش ریسک اسلامي (منطبق بر شریعت)، روش‌های ارزش‌گذاری، شفافیت نظارت و پاسخگویی به طور کامل آشنا گردید.

از آنجایی که این سند حاوی نکات ارزنده‌ای در مبحث نظارت در بانکداری و مالی اسلامی می‌باشد، مطالعه آن برای کارشناسان حوزه نظارت و بانکداری اسلامی مفید به نظر می‌رسد. از این رو عزیزان می‌توانند جهت دسترسی به متن اصلی سند، به این نشانی مراجعه فرمایند.


[1]- stress testing