نظام بانکی در آینه اقتصاد مقاومتی

کد خبر: 100652 پنج شنبه 8 اسفند 1392 - 9:25
نظام بانکی در آینه اقتصاد مقاومتی

 وهاب قلیچ (کارشناس پژوهشی)

ابلاغ سیاست‌های کلی «اقتصاد مقاومتی» بر اساس بند یک اصل ۱۱۰ قانون اساسی توسط مقام معظم رهبری نویدگر حرکتی جدید و تدبیری اثربخش در تقویت و مقاوم‌سازی بنیان‌های اقتصاد ملی و بارورسازی آن در سال‌های پیش رو است. گرچه مطرح‌سازی اقتصاد مقاومتی پیش از این نیز از سوی رهبر انقلاب صورت گرفته بود اما ابلاغ سیاست‌های کلی، انگیزه‌ای مضاعف برای بخش‌های مختلف اقتصادی کشور فراهم ساخته تا به فراخور حوزه فعالیتی خود اقدامات مقتضی را به انجام رسانند.

با عنایت به آنکه نظام بانکی کشور یکی از مهمترین و اثرگذارترین بخش‌های اقتصادی کشور است، رییس کل محترم بانک مرکزی در اقدامی ارزنده، بلافاصله دستور ایجاد کمیته اجرایی نمودن سیاست‌های اقتصاد مقاومتی در بانک مرکزی را صادر نمودند.

سوال مهمی که در اینجا طرح می‌شود آن است که نظام بانکی در یک اقتصاد مقاومتی چه ویژگی‌هایی را باید داشته باشد؟ چه اقداماتی را باید در اولویت خویش قرار دهد و از چه اقداماتی بایستی پرهیز نمایند؟ برای پاسخ به این پرسش، لازم است تا در ابتدا شاخصه‌های اصلی اقتصاد مقاومتی را مورد شناسایی قرار دهیم. آنگونه که از بیانات گرانبار رهبر معظم انقلاب بر می‌آید اقتصاد مقاومتی یک الگوی اقتصادی بومی و علمی برآمده از فرهنگ انقلابی و اسلامی است که ضمن آنکه روندی رو به رشد دارد، در مقابل ترفندهای دشمنان از كمترین آسیب‌‌پذیری‌ برخوردار می‌باشد. همچنین توجه به کلیدواژه‌هایی همچون رویكرد جهادی، انعطاف پذیر، فرصت‌ساز، مولد، درون‌زا، پیشرو، برون‌گرا، کارآفرین، نوآوری و دانش بنیانی، رقابت‌پذیری، اصلاح الگوی مصرف و... می‌تواند مختصات و مشخصه‌های این نوع اقتصاد را بیش از پیش برای ما روشن سازد.

قدر مسلم آن است که برای داشتن اقتصادی مقاوم در برابر بحران‌ها، تهدیدها و تحریم‌ها، بر نظام بانکی است که حداقل دو وظیفه را در راس امور خود قرار دهد. اول آنکه حرکت به سمت تحقق واقعی بانکداری اسلامی و رفع خلاها و کمبودهای این بخش را سرلوحه تمامی مسئولیت‌ها و سیاستگذاری‌های خود قرار دهد و دوم آنکه با اتخاذ سیاست‌های مدبرانه و عالمانه از ثبات اقتصادی و آرامش نظام پولی کشور صیانت نموده و با مدیریت و هدایت نقدینگی جامعه در کانال تولید ملی، خودکفایی و استقلال اقتصادی را برای کشور به ارمغان آورد. افزون بر این موارد، رعایت یکسری از اقدامات تکمیلی نیز می‌تواند نظام بانکی کشور را در مسیر دستیابی به این هدف مقدس بیشتر یاری رساند. در ادامه به بخشی از این اقدامات اشاره می‌شود:

-        افزایش اتحاد، همگرایی و انسجام نظام بانکی و ارتقای سطح همکاری‌های مجدانه در بازار بین‌بانکی با هدف تحقق هرچه بهتر برنامه‌های اقتصاد مقاومتی.

-        شناسایی و حذف قوانین و مقررات پولی و بانکی معارض و دست و پاگیر در اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های اقتصاد مقاومتی و تنظیم ضوابط جدید تسهیل‌کننده.

-        هماهنگی با قوا و بخش‌های دیگر اقتصاد کشور خصوصاً هماهنگی با بازار سرمایه برای افزایش فعالیت‌هایی همچون عاملیت و پشتیبانی در انتشار اوراق بهادار اسلامی به منظور تامین مالی تولید داخلی و دستیابی بیشتر به خودکفایی اقتصادی در کشور.

-        اتخاذ تدابیر هوشمندانه برای کاهش حجم مطالبات معوق بانکی و تجهیز هرچه بهتر نظام بانکی بمنظور تامین مالی بخش‌های تولیدی، کارآفرین و اشتغال‌زا و حمایت از توسعه‌ بخش خصوصی و تعاونی‌ در فعالیت‌های اقتصادی كشور با هدف افزایش سطح خودکفایی و کاهش وابستگی و نیاز کشور به واردات بی‌رویه.

-        تسهیل مقررات بانکی و گسترش مشوق‌های لازم بمنظور حمایت هدفمند از صادرات كالاها و خدمات به تناسب ارزش افزوده و با خالص ارزآوری مثبت.

-        نظارت هر چه بیشتر در تخصیص اعتبارات خرد و تسهیلات مصرفی بانکی بمنظور هدایت متقاضیان تسهیلات به خرید کالاهای ایرانی.

-        مدیریت هدفمند رژیم ارزی کشور و اتخاذ تدابیر کاهنده شوک‌های ارزی بمنظور افزایش ثبات اقتصادی، حفظ سرمایه‌ها و ایجاد فضای مطمئن برای برنامه‌ریزی صادرکنندگان کشور.

-        مدیریت نقدینگی، کاهش تورم و حفظ ارزش پول ملی و قدرت خرید عموم جامعه با هدف حمایت و تقویت تولید ملی.

-        هدفمندی در سیاستگذاری پولی به منظور مقاوم‌سازی اقتصاد کشور در مواجهه با شوک‌های پیش‌بینی نشده.

-        ارتقای نظام سلامت، افزایش شفاف‌سازی، انجام نظارت، کنترل و حسابرسی داخلی جهت پیشگیری از پیدایش و گسترش مفاسد اقتصادی همچون اختلاس، رانتخواری و ویژه‌خواری در نظام بانکی.

-        رصد برنامه‌های تحریم بانکی و مقاوم‌سازی بیشتر بخش بین‌الملل نظام بانکی در تبادلات مالی بین‌المللی.

-        استفاده بیشتر از ظرفیت‌های سازمان‌ها و بانک‌های بین‌المللی و منطقه‌ای همچون بانک توسعه اسلامی و  تقویت پیوندهای راهبردی و همكاری‌های پولی و مالی با كشورهای منطقه و جهان به ویژه همسایگان جهت افزایش قدرت مقاومت و كاهش آسیب پذیری نظام بانکی كشور.

-        بومی‌سازی دانش فناوری اطلاعاتِ (IT) بانکداری مجازی و مقاوم‌سازی آن به منظور کاهش احتمال اختلالات و آسیب‌پذیری فنی توسط اقدامات مخرب نیروهای مهاجم و بیگانه.

-        فرهنگ‌سازی و ایجاد گفتمان رایج و فراگیر در جامعه نسبت به برنامه‌های بانکداری مقاومتی و تبدیل آن به مطالبه عمومی.

-        افزایش سطح کیفی سرمایه انسانی نظام بانکی از طریق ارتقاء آموزش، مهارت، خلاقیت، كارآفرینی و تجربه.

-        مدیریت سطح کمی سرمایه انسانی بانک‌های دولتی بمنظور منطقی سازی اندازه دولت و حذف فعالیت‌های موازی و غیرضرور و صرفه جویی در هزینه‌های عمومی كشور.

-        عدم وضع قوانین و مقررات جدید و یا سیاستگذاری‌های پولی و بانکی که به اجرایی شدن اقتصاد مقاومتی توسط نهادهای دیگر کشور ضربه وارد می‌سازد.

-        پیگیری و رسیدگی به روند اجرایی شدن برنامه‌های نظام بانکی در تحقق هرچه بهتر اقتصاد مقاومتی توسط نهادها و افراد متعهد با انگیزه‌های انقلابی و مردمی و دارای اعتقاد لازم و کافی در اجرای آن.

امید آن می‌رود که نظام بانکی کشور همانند سایر عرصه‌های اقتصادی کشور در عرصه حماسه اقتصادی نیز خوش بدرخشد و در تحقق برنامه‌های مرتبط اقتصاد مقاومتی به الگویی زیبنده برای نظام‌های بانکی کشورهای دیگر تبدیل شود.

منبع: یادداشت روز روزنامه خراسان، شماره 18635، به تاریخ 1392/12/8، صفحه 1 و 2.