منوی بانکداری اسلامی
تاريخ:پانزدهم آذر 1393 ساعت 14:27   |   کد : 181443   |   مشاهده: 5626
ماهیت و ضرورت پول و بهره در نظام سرمایه داری: رویکرد انتقادی

ماهیت و ضرورت پول و بهره در نظام سرمایه داری: رویکرد انتقادی

حجت ایزدخواستی و رحیم دلالی اصفهانی

رسول خوانساری (کارشناس پژوهشی)

پول به عنوان يک قرارداد اجتماعی، شکل ­دهنده و تسهيل­ کننده فعاليت ­های اقتصادی انسان­ها است. بنابراين شکل ­گيری فعاليت­ های اقتصادی بستگی تام به نهادينه شدن نظام ­های پولی دارد. نظام پولی مسلط امروز دارای نواقص عمده­ ای است. بنابراين، ضعف تلقی رايج نسبت به ماهيت پول، مکانيزم انتشار و نحوه توزيع آن، باعث ناکارآمدی نظام پولی حاکم شده که نتيجه نهايی آن می­ تواند ناکارآمدی در تخصيص بهينه منابع و هزينه­ رفاهی تورم باشد. از اين ­رو، رشد ثروت پولی و افزايش بدهی‌ها، تمركز ثروت در دست گروهی خاص، توزيع ناعادلانه درآمدها، پايمال شدن عدالت اجتماعی، مصرف‌گرايی و ايجاد بحران­ های زيست محيطی، افزايش بيكاری، تورم و در نهايت تهديد صلح اجتماعی از طريق بحران‌های اقتصادی ـ اجتماعی، برخی از پيامدهای منفی نرخ بهره مثبت در جامعه است.

متن فوق بخشی از پیش‌گفتار کتاب «ماهیت و ضرورت پول و بهره در نظام سرمایه‌داری: رویکرد انتقادی» است که به قلم حجت ایزدخواستی و رحیم دلالی اصفهانی به رشته تحریر درآمده است. در این كتاب ضمن پرداختن به ماهيت پول و بهره در نظام متعارف و بحران­ های اقتصادی- اجتماعی ناشی از آن، با رويکرد اسلامی راه‌حل‌های برون رفت از آن نيز بيان می‌‌شود.

در بخش دیگری از پیش‌گفتار می‌خوانیم: «بهره پولی معلول پول کالايی است که از قوانين کالا تبعيت نمی‌کند. هر کالايی در معرض تلف شدن و از مد افتادن بوده و نگهداری آن همراه با هزينه است، به همين خاطر بايد به سرعت در بازار عرضه شود؛ در حالی که پول هيچ يک از اين خطرات را نداشته و با توجه به رجحان نقدينگی پول، بازدهی خود پول بيشتر از دارايی­ های ديگر است و کَنز پول صورت می­ گيرد. بنابراين هيچ زمانی بازار حقيقی پول بر اساس عرضه و تقاضای پول شکل نمی ­گيرد. اين در حالی است که با خارج شدن پول از جريان اقتصادی، چرخ­ های اقتصاد نيز از کار می­ افتد. به بيان واضح ­تر، ضوابط بازار در مورد پول برقرار نيست. از يک طرف صاحبان مشاغل و خانوارها برای تامين کالاهای سرمايه ­ای و نيازهای مصرفی متقاضی وام هستند؛ از طرف ديگر، صاحبان پول نقد تنها در صورتی حاضر به عرضه پول خود هستند که بهره دريافت کنند. بنابراين، در نظام سرمايه ­داری بهره رشوه­ ای است که به صاحبان پول نقد داده می ­شود تا اين کالای حياتی را عرضه کنند. واضح است تا زمانی که پول از چنين ماهيتی برخوردار باشد، حاکميت و سلطه اصلی با پول و سرمايه خواهد بود و نيروی انسانی چاره­ ای جز اسارت و بندگی نخواهد داشت. نتيجه نهايی نظام پولی مبتنی بر بهره، علاوه بر بحران­ های اقتصادی و زيست­ محيطی، ايجاد شکاف طبقاتی و تنش ­های اجتماعی بين فقير و غنی است و باعث از بين رفتن سنت انفاق، قرض­ الحسنه و اجتماع­ های انسانی می ­شود. به همين دليل تمام اديان الهی آن را ممنوع کرده­ اند و بدترين کيفرها را برای آن در نظر گرفته ­اند. همچنين، نرخ بهره پولی عامل جدايی پس­ انداز و سرمايه ­گذاری است؛ زيرا با توجه به اينکه نرخ بهره پولی حدی است بر بازدهی سرمايه­ گذاری، تمايل کل به سرمايه ­گذاری کاهش می­يابد و پروژه­ های سرمايه­ گذاری کمتری حائز اولويت انتخاب خواهند شد؛ بنابراین اين شکاف بين پس ­انداز و سرمايه­ گذاری بيشتر خواهد شد و رکود عميق ­تر می‌شود. نتيجه بحث اين می­ شود که کل پس­ اندازی که به‌وسیله خانوارها از نظام خارج می­‌شود، به چرخه اقتصاد بر نمی ­گردد».

اين کتاب در نه فصل تنظيم شده است و با نگاه انتقادی به ماهيت پول و بهره، به بحران­ های اقتصادی- اجتماعی ناشی از آن نيز پرداخته است. تأکيد اصلی اين کتاب بيشتر بر ماهيت بهره و بحران­ های اقتصادی- اجتماعی ناشی از آن است و بحث ماهيت پول به طور اجمالی بررسی شده است. در فصل اول به طور اجمالی به بيان ماهيت پول و سير تحول آن پرداخته شده است. در فصل دوم، مفهوم، ماهيت و سير تاريخی ممنوعيت بهره در غرب بررسی شده و مخالف با بهره از زمان عهد عتيق تا قرن 21 دنبال شده است. در فصل سوم، دکترين غرب در دفاع از بهره و به سير تحولات تضعيف نظريه ممنوعيت بهره در غرب پرداخته شده است. در فصل چهارم، تبيين و نقد ماهيت نظريه مولد بودن سرمايه، در فصل پنجم، تبيين و نقد ماهيت نظريه مولد فيزيکی بودن سرمايه بوم باورک، در فصل ششم، تبيين و نقد ماهيت نظريه بهره فيشر؛ در فصل هفتم، ماهيت نظريه بهره صفر شومپيتر تبيين و نقد شده است. در فصل هشتم، به تحليل رابطه نرخ بهره پولی و بحران­ های اقتصادی پرداخته شده و راه برو­ن­ رفت با رويکرد اسلامی مطرح شده است. سرانجام در فصل نهم به رابطه بين نرخ بهره اسمی، ماليات تورمی و رفاه پرداخته شده است.

نخستین ویراست کتاب «ماهیت و ضرورت پول و بهره در نظام سرمایه داری: رویکرد انتقادی» توسط انتشارات ارسطو در 233 صفحه چاپ شده و با قیمت ۱۰۰ هزار ریال در اختیار علاقمندان قرار گرفته است.


صفحه تازه های نشر
 

Share

آدرس ايميل شما:  
آدرس ايميل دريافت کنندگان