منوی بانکداری اسلامی
تاريخ:بيستم و دوم دی 1392 ساعت 10:28   |   کد : 90524
جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی به استاد موسویان اهدا شد
در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی:
جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی به استاد موسویان اهدا شد
این مراسم با حضور دکتر سیف، حجت‌الاسلام دکترمصباحي مقدم و حجت‌الاسلام رشاد برگزار شد.
آيين تكريم و اعطاي جايزه جهاني علوم انساني اسلامي به حجت‌الاسلام سيد عباس موسويان،‌ عضو هيات علمي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي روز شنبه 21 دي ماه 1392 با حضور حجت‌الاسلام علي‌اكبر رشاد رييس پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، حجت‌الاسلام و المسلمين غلامرضا مصباحي مقدم نماينده و رييس كميسيون برنامه و بودجه مجلس شوراي اسلامي، دكتر ولي‌الله سيف رييس بانك مركزي، عطا‌الله رفيعي آتاني دبير جشنواره بين‌المللي علوم انساني اسلامي و حجت‌الاسلام رضازاده ‌نماينده ولي فقيه در بانك انصار در پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي برگزار شد.

در ابتداي اين مراسم حجت‌الاسلام و المسلمين علي‌اكبر رشاد با اشاره به اين كه امروز روز مقدس و مباركي بود كه به غدير دوم نيز معروف است، افزود:‌ درا ين روز امامت حضرت حجت آغاز شده و اميدوارم خداوند به همه ما صلاحيت ياوري ايشان را عطا كند.

وي در ادامه افزود:‌ نقطه‌اي كه تلاقي جريان دين و سكولاريسم در دهه‌هاي اخير بود در مقام نظر و كوشش‌هاي علمي نقطه مهم سياست يا علم مديريت،‌جامعه‌شناسي،‌روانشناسي و ديگر رشته‌ها نيست بلكه مواجه جدي‌تري در دهه‌هاي اخير به نام اقتصاد در بر دارد.

عضو هيات علمي گروه منطق فهم دين پژوهشگاه با اشاره به اينكه اين نقطه تلاقي به جهت هجمه وسيع ماركسيم با جهان اسلام و خاصه ايران كه در معرض آن بود و به لحاظ مجاورت با شوروي سابق و اهميت تاريخي اين كشور و منزلت خاص فرهنگي ما در خاورميانه ايجاد شد، اظهار داشت: همه دوستان خاطراتي دارند كه سرمايه‌گذاري بر ايران در حدي كه مطلع هستيم كم و بيش زياد بوده است و آنهايي كه درگير جريانات فكري بودند به خوبي از آن آگاه هستند.

حجت‌الاسلام رشاد با اشاره به اينكه سرمايه‌گذاري غرب به منظور رايج سازي تفكر خود در جامعه ما صورت گرفت، اظهار داشت: بنابراين در نظام‌هاي اجتماعي و اسلامي بين علما و فضاي ما اگر در حوزه علوم انساني اسلامي كاري انجام دادند در بحث اقتصاد بوده است البته همان مقدار كم كتاب‌ها بسيار كارگر افتاده است.  تنها كسي كه با تفكر نظريه‌پردازي كرد مرحوم شهيد صدر بود كه هم چارچوب مشخص ارائه داد و هم تأثيرگذار بود و متفكران و روشنفكران را متوجه خود ساخت حتي خيلي‌ها نمي‌دانستند كه وي روحاني است.

وي با اشاره به اينكه پيشينه كار نظريه‌پردازي و نوآوري علوم انساني به مفهوم مدرن آن در بخش اقتصاد قابل توجه است، ‌اظهار داشت: در آن دوران پيش از انقلاب رژيم بر اين مباحث حساس بود و كمتر كسي دراين باره مي‌نوشت اما در همان دوران هم روشنفكران و طلبه‌ها نسبت به مسائل اقتصاد مطالعه مي‌كردند اما پس از انقلاب هرچند نقه تجلي جدي تر حوزه سياست و مباني سياسي بود اما بازهم مسأله اقتصاد مطرح بود اما واقعيت ما هنوز هم اندر خم يك كوچه هستيم و اقتصاد اسلامي هويتي ندارد و اگر از كسي بخواهيم آن را تعريف كند تعريف مشخصي ارائه نمي‌دهد و اين بسيار نگران كننده است.

حجت‌الاسلام رشاد با اشاره به اينكه با وجود گذشت سي و اندي سال از انقلاب بازهم كار جدي در توليد نظريه اقتصادي نكرديم،‌يادآور شد: چيزي كه امروز به عنوان الگوي پيشرفت مطرح است كه البته چتر وسيعي از مباحث را پوشش داده اما مماس زندگي مردم قرار نگرفته است و يك موجه سليقه‌اي صرف شده است و ما اهتمام كافي و لازم نكرده‌ايم.

وي در ادامه يادآور شد:‌ هنوز هم دير نشده در پژوهشگاه مي‌توانيم اقتصاد دان‌ها را جمع كرده و جوانان مستعد را بياوريم و سرمايه‌گذاري ده ساله كنيم تا معضل اقتصاد نظر براساس اسلام رفع شود و ما مدام به حكم ثانوي و پيوند زدن هر تصميم به امر ولايت نپردازيم در همين پژوهشگاه پيشتر جلساتي با افرادي چون مرحوم بجنوردي،‌حجت‌الاسلام نمازي و رضواني برپا كرديم.

حجت‌الاسلام رشاد با اشاره به اينكه من تمام مراجع را بي فاصله با نظام هماهنگ مي‌دانم، افزود: بايد اين اشكال را رفع كنيم فرصت هاي پيش رو را از دست ندهيم بايد درست تصميم بگيريم در حوزه توليد نظر و نظام سازي كار كنيم و اهي تصميمات جدي بگيريم.

سخنران بعدي اين همايش حجت‌الاسلام و المسلمين غلامرضا مصباحي مقدم نماينده و رييس كميسيون برنامه و بودجه مجلس شوراي اسلامي بود. وي در سخناني اظهار داشت: بسیاری از آثاری که در زمینه علم اقتصاد نوشته و تالیف شده است، اقتصاد اسلامی نیست بلکه فقه اقتصادی است و این از نظر موضوع، منظر و روش فرق دارد که ما اقتصاد اسلامی تدوین کنیم یا فقه مسائل اقتصادی را مطرح کنیم.

وی ادامه داد:‌ اندیشه های اقتصادی اقتصاددانان و اندیشمندان مسلمان که از صدر اسلام تا کنون نظریاتی داشته اند، هم اکنون موجود است که باید تکمیل و عرضه شود تا به دیدگاه اندیشمندان اسلامی در حوزه اقتصاد اسلامی مبدل شود؛ در این زمینه می توان از آثار و اندیشه های افرادی همچون ابن خلدون، غزالی و برخی فلاسفه استفاده کرد.

رییس کمیسیون برنامه و بودجه عنوان کرد: مطالعات در تحولات اقتصادی در تاریخ اسلام و جوامع اسلامی نیز در این زمینه می تواند مطرح شود و اگر بخواهیم بگوییم بعد از پیروزی انقلاب اسلامی چه اتفاقی در این راستا روی داده است، باید گفت بزرگترین فعالیت ها در حوزه بانکداری اسلامی و پس از آن در مکتب اقتصاد اسلامی روی داده است.

وی تاکید کرد:‌ بدون اغراق صدها کتاب و پایان نامه به زبان های فارسی، عربی، فرانسه و انگلیسی در زمینه اقتصاد اسلامی داریم که بخشی از آن مربوط به داخل و بخشی مربوط به خارج از کشور است و امروز اگر مقالات، کتاب ها، دانشنامه ها را در حوزه علم اقتصاد جمع آوری کنیم، انبوهی از آثار می شود ونمی توان گفت در این زمینه کم کاری شده است و نسبت به آنچه مقدور و میسور بوده، بدون آن که حمایتی شده باشد، اگر حمایت بود، چندین برابر این آثار داشتیم.

حجت الاسلام مصباحی مقدم افزود: امروز کارگروه اقتصاد در شورای عالی انقلاب فرهنگی ورود جدی در این بحث پیدا کرده و اساتید برجسته ای در آن حضور دارند که برای تحول در محتوای علم اقتصاد و موضوعات آن می توانند اقدامات جدی نمایند.

وی تاکید کرد: ‌این که ما برای اقتصاد اسلامی نیازمند کار جدی هستیم در آن شکی نیست و من حدود بیست سال پیش در این خصوص نامه‌ای به رهبر انقلاب اسلام ارسال کردم که برای ایجاد مرکز مطالعات راهبردی اقتصاد، فکری شود و در وزارت خانه ها و دانشگاه ها نمی توان کار ملی انجام داد و امروز بخشی از الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت به این موضوع اختصاص یافته است.

وی یادآور شد: امروز باید از آموزش، تحقیق، پایان نامه ها به طور جدی حمایت کرد و از شخصیت های علمی که در این زمینه کار می کنند نام برده و تجلیل کرد و این راه را ادامه داد.

دكتر ولی‌الله سیف ریس بانک مرکزی دیگر سخنران این مراسم در سخناني گفت: سابقه آشنایی من با استاد موسویان به سال 80 باز می گردد و ایشان در ارائه الگوی بانکداری بدون ربا بر مبنای عقود مبادله‌ای و طرح آن اقدامات اساسی انجام دادند.

وی ادامه اداد:‌ البته ما هنوز در مقوله بانکداری اسلامی جای کار داریم و قصد داریم در این بانک نقشه و نگاهی با محوریت حرکت از بانکداری بدون ربا به سوی بانکداری اسلامی ترسیم کنیم.

رییس بانک مرکزی تاکید کرد:‌ نفس تجلیل از بزرگان و افراد شاخصی که در راستای نیاز مردم گام برداشته و به آنها پاسخ می دهند، حرکت بسیار میمون و مبارکی است.

وي با بیان اینکه برای او توفیق بزرگی است که امروز در این مراسم حضور یافته،‌ افزود: استاد موسویان از جمله کسانی‌اند که ما مسائل بانک مرکزی را با ایشان درمیان می‌گذاریم و احساس می‌کنیم که درک مستقیمی به مسائل اجرایی دارند.

وی در ادامه افزود: سال‌ها پیش در بانک مرکزی کمیسیونی برای ایجاد بانکداری بدون ربا تشکیل دادیم، این جلسه‌ها پنج سال به طول انجامید و من در محضر اساتیدی همچون موسویان بسیار تلمذ کردم و ابهاماتم رفع شد، حاصل این جلسات این شد که الگوی جدیدی برای بانکداری بدون ربا تنظیم شود.

سیف با اشاره به اینکه حجت‌الاسلام موسویان را صاحب نظریه‌پردازی اقتصاد اسلامی و بانکداری اسلامی می‌داند، یادآور شد: شروع همکاری با ایشان برایم از دوران گذشته بوده است این نکته را باید تأکید کنم که در مقوله بانکداری اسلامی جا برای کار بسیار زیاد است، امروز ما نیاز به یک نقشه راه برای حرکت از بانکداری بدون ربا به سوی بانکداری اسلامی داریم.

همچنین در این آیین حجت‌الاسلام رضازاده، نماینده ولی فقیه در بانک انصار با ارائه چند پیشنهاد به کارکنان بانک‌ها گفت: کارکنان بانک باید با مباحث فقهی آشنا شده و مهارت فقهی آشنا شوند و همینطور اخلاق بانکداری را رعایت کنند. بنابراین استفاده از واژگان مناسب در بانک‌ها توسط کارکنان اخلاق بانکی را نشان می‌دهد  بنابراین کنار فقه باید اخلاق هم مدنظر قرار گیرد.

وی در پایان گفت: تا زمانی که کارکنان اخلاق را رعایت نکنند مشتریان را در منگنه قرار می‌دهند و یا سود بیشتری طلب می‌کنند بنابراین باید به مباحث اخلاقی باور داشت تا همه اینها تقویت شود و عملیات بانکداری نمود اسلامی یابد.

آخرين سخنران اين مراسم حجت‌الاسلام و المسلمين دكتر سید عباس موسویان بود. وي در این مراسم در تشریح برخی از نظریات اقتصادی اسلامی گفت: ‌اگر ما سیر تاریخی بحث بانکداری را در نظر بگیریم صد سالی از بانکداری با این عناوین می‌گذرد متفکرین مسلمان وقتی این امر را مشاهده کردند با دوگانگی روبه رو شدند. از طرفی دیدند که بانکداری خدمات شایسته‌ای دارد و از سوی دیگر آمیختگی آن با مباحث غیراسلامی را مشاهده کردند بنابراین تصمیم گرفتند که تفسیر دیگری از مباحثی مثل ربا داشته باشند بنابراین گفتند که ممکن است معاملات بانکی اصلا ربا نباشد و بنابراین برخی نظریات در این حوزه شکل گرفت.

وی در ادامه افزود: در ابتدا تلاش شد تا با ارائه تفسیرهای جدید از دیدگاه اسلام و تلطیف کردن بهره، نظریات زیادی مطرح کنند. افراد زیادی در این حوزه ارائه دیدگاه کردند ولی خیلی از این نظریات جا نیافت غالباً نقد شد دیدگاه دیگری مطرح شد برخی خواستند با تفسیر معاملات بانکی وارد حوزه‌ای شوند که آنها را از قرض با بهره بودن خارج کنند و بگویند اینها ودیعه است. دیدگاه سوم از باب ضرورت و اضطرار بانکداری سنتی را با توجه به آموزه‌های اسلام مدنظر قرار داد اما هدف توجیه بانکداری سنتی و غربی بود این هم با وجود اینکه براساس مفاهیم قرآن بود ولی نتوانست جایگاهی پیدا کند.

عضو هيات علمي گروه اقتصاد پژوهشگاه با اشاره به اینکه 50 سال پیش بانکداری بدون ربا مطرح شد، افزود: افرادی چون شهید صدر و دیگر علما نظریه بانکداری بدون ربا را مطرح کردند اساس این برحذف ربا از معاملات بانکی بود. نقطه تمرکز آن را هم اگر مطالعه کنیم دنبال این است که شکل اصلی بانکداری غربی، رابطه حقوقی در بانک است و اگر این را اصلاح کنیم مسائل فقهی حل می‌شود. براین اساس چارچوبی را ایجاد کردند و این تقریبا جا افتاد.

وی با اشاره به اینکه مدل‌ کشورهای اسلامی از جمله ایران این نوع بانکداری بوده است، یادآور شد: از دو دهه گذشته این فکر مطرح شد که بانکداری بدون ربا گرچه گام خوب و ضروری است ولی کافی نیست ما باید به سمت بانکداری اسلامی حرکت کنیم این ایده‌ای مورد توجه متفکران مسلمان است و براساس آن الان در دو سه دهه اخیر مقالات متعددی تحت عنوان حرکت بانکداری بدون ربا به سمت اسلامی مطرح شده است.

حجت‌الاسلام موسویان با اشاره به دو تفسیر خود از بانکداری اسلامی گفت: یکی اینکه اساس همان بانکداری غربی باشد و آن را براساس اسلام بازسازی کنیم دیدگاه دیگر می‌گوید ما براساس نظام اقتصادی اسلام و در چارچوب نظریه اسلام زیر نظامی به نام نظام اقتصادی اسلام طراحی کنیم و این بحث زیادی دارد. آنچه من مطرح کردم با توجه به بحث‌های مختلف این است که ما نمی‌توانیم دانش و تجربه بشری در طول قرون متمادی در حوزه پول و بانکداری را نادیده بگیریم و از سوی دیگر آموزه‌های اقتصادی اسلام را هم باید داشته باشیم و با توجه به نیازهای جامعه و توانایی بالفعل کردن مباحث نظری و کاربردی همه اینها را پایه یک نظریه تکامل تجربی بانکداری اسلام، از نقطه بانکداری بدون ربا به سمت نظریه بانکداری اسلامی پیگیری ‌کنیم.

در انتهاي اين مراسم علاوه بر اهداي جايزه جهاني علوم انساني اسلامي، با اهداي هدايايي از سوي سازمان‌ها و نهادهاي مختلف، از مقام علمي حجت‌الاسلام و المسلمين دكتر سید عباس موسویان تجليل شد.

(پورتال بانکداری اسلامی، این موفقیت بزرگ را به ایشان تبریک عرض نموده
و
از خداوند منّان برای ایشان توفیقات روزافزون را خواستار است.)


 

  • علاقمندان می توانند جهت آشنایی بیشتر با رزومه علمی حجه الاسلام دکتر سید عباس موسویان به این لینک  و همچنین جهت دریافت بیانیه کمیته اعطای جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی در سال 1392 به این لینک مراجعه فرمایند.

 

برچسب ها :  موسویان , پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
آدرس ايميل شما:  
آدرس ايميل دريافت کنندگان