پژوهشکده پولی و بانکی
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
Monetary and Banking Research Institution
تاريخ:هفتم ارديبهشت 1394 ساعت 12:43   |   کد : 181709
هشدار: تامین مالی بیش از حد برای اقتصاد مفید نیست.
تحولات مالی و بانکی جهان
هشدار: تامین مالی بیش از حد برای اقتصاد مفید نیست.
بخش مالی و رشد
مطالعه اخیر بانک تسویه بین‌الملل (یا بانک مرکزی بانکداران مرکزی) دقیقا نشان می دهد چرا رشد سریع بخش امور مالی برای بقیه بخش‌های اقتصاد زیان‌آور است.

اکونومیست: ۱۸ فوریه ۲۰۱۵

یکی از بزرگترین مسایل در سال‌های اخیر آن است که وال‌استریت (wall street) عملکرد بهتری از مین‌استریت (main street) داشته است. این ادعا یک شعار عوام‌فریبانه نیست. مطالعه اخیر بانک تسویه بین‌الملل (یا بانک مرکزی بانکداران مرکزی) دقیقا نشان می دهد چرا رشد سریع بخش امور مالی برای بقیه بخش‌های اقتصاد زیان‌آور است.

این مطالعه که توسط استفان سجتی و انیسه خاروبی انجام گرفت مکمل مقاله‌‌ای منتشر شده در سال ۲۰۱۲ است که ارتباط منفی بین بخش مالی و رشد را پس از یک نقطه خاص نشان می دهد. وقتی که یک اقتصاد هنوز به بلوغ نرسیده و بخش مالی کوچک باشد رشد بخش مالی مفید است. فعالان تجاری شرکتی می توانند سرمایه لازم برای توسعه شرکت خود را بدست آورند، پس‌انداز کنندگان مامن قابل اطمینانی برای پول خود دارند و اشتیاق بیشتری برای تامین مالی بخش تجاری پیدا می کنند.

اما این خوبی نباید بیش از حد باشد. مقاله سال ۲۰۱۲ بیان می کند هر گاه بدهی بخش خصوصی از ۱۰۰ درصد GDP  فراتر رود آستانه خطر فرا رسیده است. روش دیگر نگاه کردن به همین موضوع نسبت کارکنانی است که در بخش مالی استخدام شده‌اند. هر گاه این نسبت از ۳٫۹ درصد بگذرد تاثیر آن بر رشد بهره‌وری منفی خواهد بود. ایرلند و اسپانیا نمونه‌هایی از این دست هستند. در طول ۵ سال از سال ۲۰۰۵، رشد استخدام در بخش مالی ایرلند و اسپانیا به ترتیب سالانه ۴٫۱ و ۱٫۴ درصد بود. یکسال بعد در همان دوره زمانی تولید به ازای هر کارمند ۲٫۷ و ۱٫۴ درصد کاهش یافت. مطالعه جدید علت این امر را بررسی می کند. بخشی از آن همان مشکل آشنایی را مطرح می سازد که در مقاله سال ۲۰۱۲ آمده بود:

افرادی که باید دانشمند می شدند و در سال‌هایی از زندگی خود در رویای درمان سرطان و یا پرواز به مریخ بودند امروز در رویای آنند که مدیر صندوق‌های تامین باشند.

در واقع بخش مالی کارکنان پر مهارت صنایع دیگر را اغوا می کند. سپس بخش مالی به تجارت پول می دهد اما در جستجوی بنگاه‌هایی است که بتوانند وثیقه مناسبی برای وام ارایه دهند. این بنگاه‌ها معمولا سازندگان و فعالان بخش املاک هستند. فعالان تجاری به سمت این بخش‌ها کشیده می شوند به جای آن که خود را درگیر پروژه‌های پر خطری سازند که برای تحقیق و توسعه به بودجه زیادی نیاز دارند و نمی توانند وثیقه‌ای تامین کنند. به همین دلیل است که مطالعات اخیر نشان می دهد وام‌دهی بانک‌ها بیشتر بر املاک مسکونی متمرکز شده است. در این حالت بخش املاک رونق می گیرد اما این بخش نمی تواند رشد بالای بهره‌وری داشته باشد و در نهایت ممکن است به تخصیص نابجای سرمایه در خانه‌های خالی میامی یا آپارتمان‌های خالی اسپانیا منجر گردد. این پدیده به نوعی یادآور پژوهش چارلز کیندلبرگر است که نشان داد حباب‌ها هنگام گسترش سریع اعتبارات بروز می کنند و یا هیمن مینسکی که استدلال می کرد ثبات اقتصادی می تواند به بی ثباتی مالی بینجامد چرا که تامین‌کنندگان مالی خطرات بیشتری را می پذیرند. علاوه بر این، گزارش اخیر مک‌کینزی بیان می کند که بدهی کلی بسیار زیاد (نه صرفا بدهی دولتی) می تواند زیان‌بار باشد.

نویسندگان تحقیق به طور کلی بیان می کنند:

صنایعی مانند هوافضا، رایانه و غیره که به تحقیق و توسعه نیاز فراوان دارند هنگام رشد سریع بخش مالی به طور ناعادلانه‌ای آسیب می بینند. در مقابل، صنایعی مانند نساجی یا آهن و فولاد که به تحقیق و توسعه زیادی نیاز ندارند تحت تاثیرات منفی قرار نمی گیرند.

این تحقیق به دو نشان‌گر برای رشد بخش مالی اشاره می کند: نسبت دارایی‌های بانک به GDP و نسبت اعتبارات اعطایی به کل بخش خصوصی به GDP.در مورد صنایع نیز استقلال مالی (نیاز به سرمایه خارج برای تامین مالی رشد به جای اتکا به جریان نقدینگی خود) و شدت تحقیق و توسعه بررسی می شود. تاثیرات مشاهده شده بسیار شگرف هستند:

بهره‌وری صنعتی که از نظر مالی وابسته و در کشوری با شکوفایی صنعت مالی واقع شده است سالانه ۲٫۵ درصد کندتر از بهره‌وری صنعتی است که مستقل است و کشور آن شکوفایی مالی ندارد.

این نتیجه اهمیت زیادی دارد. اقتصادهای توسعه‌یافته دوست دارند به ۲٫۵ درصد افزایش بهره‌وری برسند آن هم در جهانی که عوامل جمعیتی رشد را محدود کرده‌اند. نویسندگان نتیجه می گیرند:

نیاز فزاینده‌ای دیده می شود تا رابطه بین امور مالی و رشد واقعی اقتصادی در نظام‌های اقتصادی مدرن مورد ارزیابی مجدد قرار گیرد.

این نتیجه درست به نظر می رسد. از سال ۲۰۰۸ تجدید حیات بخش بانکی و ثبات آن در کانون توجه بوده است تا بتوانند به بخش تجارت وام دهند. در حالی که بایستی تمرکز بر هدایت منابع مالی به سمت صنایعی می بود که می توانند توسعه یابند و افراد بیشتری را استخدام کنند. به همین دلیل است که کمیسیون اروپا به اتحادیه بازارهای سرمایه اختیارات بیشتری داده و امیدوار است تامین مالی تجارت خرد را متنوع و از بانک‌ها دور سازد. اما شاید آخرین کلام را باید از زبان وینستون چرچیل بیان کرد که حدود ۹۰ سال پیش این موضوع را به خوبی درک کرده بود. او می گوید:

من ترجیح می دهم بخش مالی غرور کمتر و بخش صنعت قناعت بیشتری داشته باشد.

آدرس ايميل شما:  
آدرس ايميل دريافت کنندگان  
 


 
 

دوره‌های آموزشی جاری
تازه‌های نشر
پیوندها



کليه حقوق اين سايت محفوظ و متعلق به پژوهشکده پولی و بانکی مي باشد.
نقل مطالب با ذکر منبع آزاد است.
بازديد اين صفحه: 3,873,283